X
مقدمه :
تسليم در برابر خداوند . احترام به حقوق انسانها و آمادگي براي خدمات اجتماعي . ارزشهاي والاي تربيتي هستند كه ميتوانند در فلسفه آموزش و پرورش قرار گيرند . دانش آموزان در مدارس كشور بايد توانائي پايبندي به اصول انسانيت . درك آزادي و صبوري . احترام به حقوق ديگران و درك مفاهيم صلح وامنيت را بدست آورند با اين مفاهيم درگير گردند و آنها را درك نمايند . وضعيت تربيت بدني و عوامل تاثيرگذار بر حفظ و توسعه سلامت انسان از موضوعات روز علوم مرتبط با اصول و وضعيت صحيح جسماني هستند كه در ذيل بتفضيل به آنها خواهيم پرداخت .
تربيت بدني محسوس ترين و حقيقي ترين نوع آموزش و پرورش است كه براي رشد و تكامل جسمي و ذهني و اجتماعي و رواني . تقويت روحيه و شكل پذيري اخلاق در كودكان ضرورت دارد . حركت يا الگوهاي حركتي هفتگانه كه براي بقاي انسان اوليه ضروري وحياتي بوده اند اساس ساختمان حركت مهارتي را تشكيل مي دهد اين فعاليتهاي اساسي عبارتند از: دويدن- پريدن- بالا رفتن- حمل كردن- بلند كردن- آويزان شدن- پرتاب كردن درطول روز كودكاني را مي توان مشاهده كرد كه هركدام به نحوي به انجام فعاليتهايي از اين قبيل مشغول هستند فعاليتهاي مذكور بيانگر اين مسأله اند كه موجود زنده به فعاليت نياز دارد بنابر اين شركت فعال افراد بخصوص بجه ها در ساعات درس تربيت بدني وحضور در فعاليتهاي حركتي نه تنها موجب رشد همه جانبه فرد مي گردد بلكه در كاهش ميزان رفتارهاي تخريبي افراد كه از حركات بي اصول نشأت مي گيرد نيز مؤثر است .
ارتباط تنگاتنگ ورزش در پيشگيري از ناهنجاريهاي جسماني وعصبی :
رتبة وضعيت قرار گيري بدن در فهرست عوامل تأثير گذار بر سلامت بسيار بالا است اين عامل در صحيح غذا خوردن- تمرين ورزشي منظم اهميت داردبدون پاسچر خوب به راستي نمي توان تناسب جسماني قابل قبولي داشت توجه به اين نكته ضروري است كه داشتن پاسچر خوب با حفظ برنامه هاي آمادگي جسماني امكانپذير خواهد بود در حقيقت فوايد پاسچر خوب ممكن است در لابه لاي فعاليتهاي حفظ آمادگيهاي جسماني رخ نمايد . يك واقعيت شيرين اين است كه هر فردي مي تواند از بروز مشكلات ناشي از وضعيت قرار گيري بدني نا مطلوب پيشگيري كند .
وضعيت قرار گيري بدني خوب يعني سلامت مطلوب
پاسچر خوب به معناي اين است كه استخوانها در جاي مناسب خود قرار گرفته اند وعضلات ، مفاصل و ليگامتها ميتوانند به نحو مطلوب وظايف خود را انجام دهند اين يعني ارگانهاي حياتي در وضعيت قرار گيري خوبي بوده وبا حداكثر كارآمدي فعاليت مي كنند . پاسچر خوب به ارائه عملكرد مطلوب از ناحيه سيستم عصبي كمك مي كند.
داشتن فعاليت بدني منظم وشركت فعال در ورزش هم براي كودكان وهم براي بزرگسالان از اهميت ويژه اي در رسيدن به سطح سلامتي خوب ومطلوب بر خوردار است هدف از ورزش پيشرفت كار آمد فرايند رشد جسماني وروحي فرد است بنابر اين شناخت مكانيسم ها درعوامل مؤثر در بروز آسيب هاي جسماني نقش كليدي درفراهم كردن محيط وابزارهاي مؤثر، پيشگيري از بروز ناهنجاريهاي جسمي را خواهد داشت اين را نيز بايد توجه داشت كه هر چقدر فاصله بين زمان بروز ناهنجاريها وزمان شروع درمان آن ديرتر و طولاني تر باشد آسيب پذيري تشديد ميشود چه بسا كه اين ناهنجاريها مي توانند در مواردي منجر به بروز نا توانيهاي دائمي ويا حتي مرگ شوند با توجه به فوق اهميت پيشگيري از بروز آسيب هاي جسماني روشن تر مي گردد.
آنچه مسلم است اين است كه اندازه فعلي ورزش از هيچ نظر پاسخگوي نيازهاي مهارتي و آناتوميكي و فيزيولوژيكي نو جوانان نمي باشد و حتي با يك بررسي ساده مي توان زيان هاي ناشي از اين كمبود را در بين نوجوانان مشاهده نمود . در اين دوران الگوي بي تحركي خصوصا" در دختران بيش از پيش تثبيت ميگردد از آنجائي كه كودكان بطور طبيعي اجراي ماهرانه مهارت پايه را از خود به نمايش نمي كذارند آنها از طريق يك سرس توالي حركات پايه يا مراحلي كه از الگوهاي ناقص حركتي نشأت مي گيرد فرايند پيشرفت خود را شروع و به بلوغ يا الگوهاي كارآمد حركتي دست پيدا مي كنند
بنابر اين لازم است با توجه به حفظ تناسب اندام و جلوگيري از تغيير ظاهري اندام كه موجبات درهم ريختگي ظرافت و زيبائي ظاهري مي گردد . فعاليتهاي بدني در حد مناسب در دوران رشد و پس از آن صورت گيرد . فعاليت بدني بايد طوري انجام گيرد كه با انجام آن گروهي از عضلات بدن بكار بيفتند . دانش آموزان كه با اجتناب از فعاليتهاي حركتي وارد چرخه معيوبي مي شوند سبب تشديد ناتواني و موجبات مشكلات جسماني و سلامتي و ناهنجاري بدني خواهند شد در دوران رشد بايد از كم تحركي رها شوند زيرا آنها در دوران رشد بخوبي ميتوانند بر ناتواني خود غلبه كنند و اثرات جانبي آنرا كاهش دهند يا توانائي جسمتني و مهارتي خود را افزايش دهند . متأسفانه كم تحركي علاوه بر اثرات سوء جسماني و فيزيولوژيك . از نظر عاطفي و اجتماعي نيز به ضرر آنان است . زيرا حداقل توانائي و مهارت خود را از دست ميدهند و شادي و نشاط را كمتر تجربه مي كنند .
بطور كلي موفقيت در تربيت بدني و ورزش به مهارت جسماني و رواني نياز دارد مهارت رواني مانند مهارت جسماني اكتسابي مي باشد و تمرين ذهني يكي از مهارتهاي رواني مهم است . اولويتهاي رفتاري كه در مدرسه دبير تربيت بدني بايد در نظر داشته باشد توسعه و تقويت رشد عاطفي _اجتماعي به همراه توسعه و تقويت مهارتهاي بنيادي حركتي و اداراكي و افزايش آمادگي حركتي و بدني و حس خود اتكائي و خودگرايي و استقلال فردي است . وضيعت نادست خوابيدن . نشستن . ايستادن . حمل نامناسب اجسام و وضيعت نادرست مطالعه نمودن موجب انواع ناهنجاريهي متعدد از جمله تشديد كف پاي صاف و يا پاي گود و پاي طاقديسي و زانوي پرانتزي و ضربدري و زانوي خم و عقب رفته . كمر گود . كمر صاف ميگردد . كه تمام موارد فوق جزء حركات اصلاحي مي باشند كه بوسيله ورزشهاي خاص در مدت زمان طولاني اصلاح و درمان ميگردند .
نگهداري يك وضيعت مطلوب به حداقل انرژي بستگي داشته و كمترين تنش و فشار را بر روي عضلات و رباطها و مفاصل وارد مي آورد . مربيان تربيت بدني ميتوانند با ارائه حركات اصلاحي و جبراني و آموزش الگوهاي حركتي صحيح هنر ( حداكثر كارآيي با حداقل مصرف انرژي ) را به بچه ها آموزش دهند و از اين طريق نرخ شيوع ناهنجاريهاي مذكور را در سطح جامعه كم كرده و مراجعه آنان را به مركز درماني كاهش دهند . گذراندن يك دوره زماني با وضعيت بدني ضعيف مي تواند منشأ بروز علائمي متوالي بيماريها و ناهنجاريها در اثناي سنين بلوغ باشد اين علائم مي توانند با بروز خستگي خود را نشان دهند . عضلات سفت و دردناك در ناحيه گردن . پشت .بازوها و پاها علامت ديگري براي وضعيت قرارگيري بلدني ضعيف است . دراين مرحله ممكن است تغييراتي در عضلات و ليگامنتهاي بدن ديده شود و فرد در آنها احساس سفتي .سختي و درد كند . بيش از 80 درصد از مشكلات مربوط به نواحي گردن و پشت ناشي از سفتي عضلات است . عضلات دردناك نتيجه سالها وضعيت قرارگيري بدني بد هستند .
چرخه تمرين تربيت بدني متشكل از مجموعه اي از فعاليتهاي آمادگي جسماني است كه بر استقامت قلبي _تنفسي _قدرت عضلات _ انعطاف پذيري و هماهنگي از طريق اجراي حركات موزون بدن تأكيد ميكند . براي بهره برداري مي توان با تأكيد بر تمرينات هوازي . قدرت عضلاني و فنون استقامت و انعطاف پذيري بيشتر . سطوح تركيب بدني اصلاح شده . كاهش خطرات پوكي استخوان . چاقي . تنشهاي احساسي و رواني . انواع سرطانها . آنها را براي دانش آموزان و ساير افراد جامعه تشريح نمايند كه اين چرخه با هدف تقويت رابطه بين بهبود وضعيت آمادگي جسماني فرد و سطح تندرستي او طراحي مي شود . هدف از اين آموزشها شناسائي سريع افراد مبتلا هستند كه دوران رشد اسكلتي را طي مي كنند و عمدتا" به درجات خفيفي از عارضه مبتلا هستند كه عدم اصلاح و پيشگيري آن ميتواند در آينده مشكلات جدي تري را براي آنان بهمراه داشته و آنان را ناچار به مراجعه به پزشك متخصص درماني جدي تر چون فيزيوتراپي . وسايل كمكي و گاه جراحي كند . رفع ناهنجاريها از طريق اجراي حركات اصلاحي عموما" ارزان قيمت . ساده بي خطر و علمي است و با توجه به هدفي كه دنبال مي كند از كارآيي قابل قبولي به لحاظ بهداشتي و اجتماعي و اقتصادي برخوردار هستند . فراموش نشود كه با ايجاد در زمينه هاي فراگير براي رشد توانايي هاي جسماني و حركتي دانش آموزان در سنين دبستان زمينه هاي رشد ورزش همگاني فراهم مي شود و در غير اينصورت عواقب آن در كاهش سلامت عمومي جامعه منعكس خواهد گرديد .
متأسفانه عصر اطلاعات و فن آوري با تمام دستاوردهاي نوين در خدمت كم تحركي است . كودك امروز به دنياي پشت ميزنشيني فردا و صفحه نمايشگر تعلق دارد پس بايد ورزش و فعاليتهاي جسماني از سنين ابتدائي براي او نهادينه و عادت شود تا تندرستي و نشاط روحي او را در آينده تضمين كند . مشكل اساسي ديگر آن است كه والدين فرزندانشان را در مدرسه به يادگيري مفاهيم رياضي و ساير علوم تشويق ميكنند اما ورزش و تربيت بدني را از آنها دريغ مي نمايند . بچه هايي كه اگر در مهارت حركتي پايه به رشد و تكامل لازم نرسند همانهايي هستند كه بتدريج در تمام طول زندگي كم تحرك و غيرفعال باقي مي مانند .
از آنجائي كه مهارتهاي حركتي بنيادي بعنوان الفباي يادگيري مهارتها نقش بسزائي در رشد همه جانبه كودكان . جايگاه ويژه اي را در نظام آموزش و پرورش مي طلبد و همانگونه كه براي يادگيري خواندن و نوشتن و آموختن بايد خواند و تمرين كرد . براي يادگيري مهارتهاي ظريف در آينده نيز پرورش شخصيت كودك و بروز خلاقيتها بايستي هدفمند در مدارس ابتدائي برنامه ريزي شود . اگرچه ورزش در ظاهر نوعي تفريح تلقي مي شود اما دنياي بازي و فعاليت بدني فرصتي استثنائي را براي كودك در سن پائين بوجود مي آورد تا نه تنها رشد و پيشرفت را در آينده تجربه كند بلكه با تقويت اعتماد بنفس و شكوفايي روح . فشارهاي رواني دوران نوجواني و بلوغ را به حداقل برسد .
نتيجه :
معلمان و كارشناسان تربيت بدني با توجه به آشنائي با انواع تغيير شكلهاي بدني ميتوانند افرادي را كه داراي چنين تغيير شكلهايي هستند شناسائي و پس از پي بردن بعلت عارضه و آگاه نمودن دانش آموز با طراحي . تهيه و اجراي حركات ورزشي مناسب براي اين افراد در كاهش شدت و اصلاح تغيير شكل آنها بكوشند و همچنين از اجراي ورزشهايي كه سبب تشديد ناهنجاري جسماني مي شوند ممانعت بعمل آورند . بطور مثال آموزش وضعيت صحيح نشستن موجب ميگردد دانش آموز هم زمان با تحصيل ياد مي گيرند چگونه وضعيت صحيح بدن را حفظ نمايد تا از وارد آمدن فشار روي مفاصل . عضلات و ليگامنتها جلوگيري كند . اين تدابير عوارض وضعيتهاي نادرست نظير درد . كاهش انعطاف پذيري . كاهش ميزان تحرك . ناراحتي قلبي و تنفسي . كاهش استقامت و قدرت بدني و آرتروز زودرس را نيز از بين برده و فرد سالهاي متمادي بدون مشكل جسماني زندگي خواهد كرد . بنابر اين از مطالب فوق مي توان نتيجه گرفت كه با برنامه ريزي حركتي و آكاهي از اصول حركتي مناسب ميتوان ضمن تأمين سلامت عمومي به بهداشت فردي جامعه نيز كمك كرد با اطمينان كامل ميتوان گفت كه" حداقل فضا و امكانات حركتي مورد نياز . پاسخگويي به نيازهاي حركتي دانش آموزان زياد دشوار نيست ." ( با آرزوي توسعه سلامت همگاني با حضور فعال تربيت بدني مدارس )